Polarna svetlost, poznata kao Aurora borealis na severnoj hemisferi i Aurora australis na južnoj, jedan je od najčudesnijih prirodnih fenomena na Zemlji. Tokom oktobra 2024. godine zabilježena je širom svijeta – od Skandinavije i Kanade do Kine, Turske pa čak i Srbije, gdje su stanovnici Beograda, Pančeva i Mladenovca fotografisali nesvakidašnji prizor.
KAKO NASTAJE POLARNA SVETLOST?
Sve počinje na Suncu. Kada ono izbaci ogromne oblake naelektrisanih čestica u tzv. „koronalnim izbačajima mase“, dio tih čestica putuje prema Zemlji.
Zemljino magnetno polje odbija većinu, ali neke prođu i uđu u gornje slojeve atmosfere – magnetosferu. Tamo se sudaraju sa molekulima kisika i azota, prenose im energiju i uzrokuju njihovo svjetlucanje.
To stvara nebeske zavjese svjetlosti koje na visinama između 80 i 800 kilometara plešu nad horizontom.
ZAŠTO SU RAZLIČITIH BOJA?
Sve zavisi od gasa koji je pobuđen:
- Zelena – najčešća, potiče od kiseonika na nižim visinama.
- Grimizna / crvena – javlja se kada se čestice sudaraju sa kiseonikom vrlo visoko u atmosferi.
- Ljubičasta i roza – posljedica interakcije sa azotom.
Ova paleta boja čini auroru jednim od najljepših fenomena na planeti.
ZAŠTO SE NEKAD VIDI I DALJE OD POLARNIH PODRUČJA?
Inače se aurora najčešće pojavljuje u blizini Arktika i Antarktika – u zemljama poput:
- Norveške
- Švedske
- Finske
- Grenlanda
- Aljaske
- Rusije
- Kanade
Međutim, tokom jačih solarnih oluja polarna svetlost širi se južnije. Tako je u oktobru viđena i u dijelovima Evrope i Azije, što je rijetkost.
Čak je zabilježena i na Karibima – među najjužnijim mjestima gdje se pojavila.
KADA SE NAJLAKŠE VIDI?
Najbolji period za posmatranje je oko ravnodnevice:
- mart – april
- septembar – oktobar
Tada Sunce ima pojačanu aktivnost i veći broj solarnih oluja.
Najbolji uslovi za gledanje Aurore su:
- vedro nebo
- potpuni mrak
- minimalno svjetlosno zagađenje
- položaj što bliže geomagnetskim polovima
ZAŠTO JE POLARNA SVETLOST MAGIČNA?
Aurora izgleda kao ogromna, dinamična zavesa svjetlosti – nekad mirna, nekad brza, ponekad gotovo zvukom popraćena. Rijetki zvučni efekti, poput tiho pucketanja, i dalje su predmet naučnih istraživanja.
Ovaj fenomen oduvijek je fascinirao ljude – od starih naroda koji su je smatrali znakom bogova, do savremenih astronoma koji proučavaju Sunčevu aktivnost.
Jedno je sigurno: malo šta u prirodi izgleda toliko nestvarno i čarobno.
👉infoposkokbrčko✅️