Evropske biblioteke suočavaju se s jednom od najvećih i najorganizovanijih krađa kulturnog nasleđa u novijoj istoriji. Kako otkriva BBC, stotine retkih izdanja ruskih klasika i drugih antikvarnih knjiga nestale su iz biblioteka širom Evrope – od Estonije i Letonije, preko Poljske i Litvanije, do Švajcarske i Francuske. Istragu vodi Evropol, pod nazivom „Operacija Puškin“, u okviru koje je već uhapšeno devet osoba, svi državljani Gruzije.
KRAĐE POČELE U ESTONIJI
Prvi slučaj zabilježen je u Univerzitetskoj biblioteci u Tartuu, u Estoniji, u aprilu 2022. godine. Dvojica muškaraca govorila su ruski i tražila rijetka izdanja Puškina i Gogolja. Nekoliko mjeseci kasnije, osoblje biblioteke otkrilo je da su originalne knjige zamijenjene izuzetno vještim kopijama – s istim pečatima i inventarskim brojevima.
Ubrzo su slične krađe zabilježene u Talinu, a potom i širom Evrope. Lopovi su koristili sofisticirane metode: pravljene su replike knjiga koje su izgledale autentično, a u nekim slučajevima originali su jednostavno nestajali bez traga.
“ČAROBNJAK SA KNJIGAMA”
U središtu istrage nalazi se Beka Cirekidze (48), gruzijski državljanin i samoproglašeni “čarobnjak s knjigama”, koji služi kaznu u Estoniji od tri godine i tri mjeseca.
“Mogu da držim knjigu u rukama i odmah kažem koliko vrijedi”, rekao je Cirekidze za BBC iz zatvora.
On tvrdi da je počeo da se bavi antikvarnim knjigama 2008. kako bi prehranjivao porodicu, a već ranije je bio osuđen u Gruziji zbog krađe knjiga iz muzeja u Tbilisiju.
Njegov sin Mate Cirekidze i snaha Ana Gogoladze uhapšeni su u Varšavi zbog krađe knjiga vrijednih skoro 100.000 dolara iz Univerzitetske biblioteke u Varšavi. Ukupno je iz te biblioteke u manje od godinu dana nestalo 73 rijetka izdanja, procijenjena na 600.000 dolara.
Profesor Hijeronim Grala iz Varšave opisao je ove krađe kao “najveću pljačku kulturnog nasleđa od Drugog svjetskog rata”.
“To je kao da ste iščupali dragulje iz krune,” izjavio je on.
OPERACIJA “PUŠKIN” I RUSKE VEZE
Prema nalazima istražitelja, knjige su preprodavane na aukcijama u Moskvi, preko poznate kuće LitFund. Na nekima od prodanih izdanja jasno su se vidjeli pečati evropskih univerzitetskih biblioteka.
Iako direktor LitFunda tvrdi da aukcija “radi u skladu sa zakonima Ruske Federacije” i “ne prodaje knjige iz aktivnih biblioteka”, stručnjaci upozoravaju da tragovi vode do Moskve, gdje je organizovana mreža za krađu, falsifikovanje i preprodaju antikvarnih izdanja.
UKRADENE KNJIGE VREDNE MILIONE
Jedan od učesnika, Mihail Zamtaradze, priznao je da je knjige krao po nalogu iz Moskve i da ih je slao autobusima u Bjelorusiju, u zamjenu za 30.000 dolara u kriptovaluti. Ukupna šteta u njegovom slučaju procijenjena je na 700.000 dolara.
Procjenjuje se da su ukupno ukradene knjige vredne više miliona eura, a da mnoge još nisu pronađene.
ZAKLJUČAK
Iako su neki članovi mreže uhapšeni, Evropol upozorava da istraga još nije završena. Veći dio ukradenih knjiga vjerovatno se nalazi u privatnim kolekcijama i na crnom tržištu, gdje njihova vrijednost stalno raste.
Kao što kaže jedan od eksperata:
“Zlato čuvaju naoružani stražari. Knjige vredne isto toliko čuva jedna starica u biblioteci – bez kamera i zaštite.”
👉infoposkokbrčko✅️