izjava ruskog predsjednika vl ladimira putina da rusija doduše ne planira rat s evropom, ali je „spremna“ odgovoriti ako ga evropa započne, odjeknula je širom svijeta i ponovo otvorila pitanje stvarne spremnosti evropskih država za direktan sukob s moskvom. putin je optužio evropske lidere da pokušavaju blokirati američki prijedlog mirovnog sporazuma o ukrajini „postavljanjem zahtjeva koji su apsolutno neprihvatljivi za rusiju“ i sugerirao da su evropski saveznici kijeva „na strani rata“. upozorio je da bi, ako „evropa iznenada poželi da započne rat s nama i to učini“, za evropu „sve bilo gotovo toliko brzo da rusija više ne bi imala s kim pregovarati“. pri tome je svjesno upotrijebio rusku riječ za „rat“, naglašavajući da rat u ukrajini, po njegovoj interpretaciji, nije „pravi rat“, već ograničena, gotovo „hirurška“ operacija kakva se, kako je poručio, ne bi ponovila u direktnom sukobu s evropskim silama.
uprkos velikim paradama i vježbama na istočnim granicama evrope, ruska vojska je iscrpljena dugotrajnim ratom u ukrajini. ipak, ona i dalje ostaje najveća vojna sila na evropskom kontinentu i jedna od najspremnijih za izazove modernog ratovanja. prema analizi koju prenosi the independent, ruske oružane snage su tokom rata narasle na oko 1,32 miliona aktivnih vojnika, uprkos visokim gubicima. to je više nego bilo koja stajaća vojska u evropi. rat je putinu omogućio da od 2022. godine tri puta zakonski proširi vojsku, s ambicijom da izgradi drugu najveću vojsku na svijetu, odmah iza kine: cilj je 1,5 miliona pripadnika u redovnom sastavu i oko 2,38 miliona ako se uključe i rezerve.
evropa se, s druge strane, tek posljednjih godina ubrzano „budi“ i postaje svjesna vlastitih odbrambenih slabosti. razlog nije samo ruska vojska na granicama, već i činjenica da administracija bijele kuće sve manje želi sama pokrivati najveći dio troškova odbrane. evropska potrošnja za vojsku je još od kraja hladnog rata generalno u padu, pa je glavna snaga kontinenta u okviru nato-a manje u količini oružja, a više u političkom i vojnom jedinstvu.
zbirni kapaciteti nato-a ipak su impresivni: saveznici zajedno raspolažu s oko 3,14 miliona aktivnih vojnika i dodatnih 2,75 miliona rezervista – ukupno 5,89 miliona ljudi pod oružjem. blok ima više od 14.000 tenkova i oko 21.000 aviona. rusija, prema istim procjenama, trenutno može mobilizirati približno 1,32 miliona aktivnih vojnika i oko 2 miliona rezervista, odnosno ukupno oko 3,32 miliona ljudi. raspolaže s približno 12.000 tenkova i gotovo 4.500 aviona. obje strane, i rusija i nato, posjeduju nuklearno oružje, što potencijalni sukob čini daleko opasnijim od „klasičnog“ rata konvencionalnim sredstvima.
u tom okviru i donald trump, bivši američki predsjednik i ključni politički faktor u washingtonu, nije daleko od istine kada tvrdi da se nato u velikoj mjeri oslanja na sjedinjene američke države. ukupna potrošnja država članica nato-a trebalo bi da u 2025. godini dosegne oko 1,59 bilijuna dolara, pri čemu su sjedinjene države na putu da pokriju približno 980 milijardi dolara. bez američkog učešća u eventualnom evropskom ratu s rusijom, evropske članice nato-a bi imale oko 608 milijardi dolara ukupne godišnje potrošnje, naspram otprilike 145 milijardi dolara koliko rusija formalno troši na odbranu. međunarodni institut za strateške studije (iiss) procjenjuje, međutim, da bi ruska potrošnja, kada se prilagodi kupovnoj moći rublje, realno mogla vrijediti i više od 460 milijardi dolara, što značajno smanjuje nominalnu prednost zapada.
evropa se osim s brojkama suočava i s problemom fragmentacije. razlike u vojnoj doktrini, taktici, strukturi komandovanja, standardima i tehnologiji među pojedinim državama članicama stvaraju ozbiljne neefikasnosti, dok rusija nastupa kao jedinstven političko-vojni akter s jednim lancem komandovanja. dodatni izazov je i javno mnijenje: podrška ratu u evropskim demokratijama u velikoj mjeri ovisi o tome ko se smatra agresorom i ko „prvi puca“. za razliku od rusije, koja je već mobilizirala značajan dio društva i ekonomije, evropske vlade bi se teže nosile s mobilizacijom i pronalaženjem dobrovoljaca. francuski general je nedavno izazvao veliku buru izjavom da francuska mora biti „spremna izgubiti svoju djecu“ i podnijeti ozbiljne ekonomske žrtve u slučaju rata s rusijom.
ekonomska pozadina je podjednako važna kao i broj tenkova. evropske privrede se još oporavljaju od pandemije covida-19, uz rastuće cijene stanarina i energije, pri čemu su posebno energije već direktno povezane s ratom u ukrajini. opća mobilizacija bi u kratkom roku mogla podići industrijsku proizvodnju i bdp, ali bi dugotrajni sukob gotovo sigurno poremetio trgovinske tokove, zakomplicirao uvoz energenata i odvratio privatne investicije, naročito u države najbliže frontu.
procjene o riziku da rusija u nekom trenutku napadne neku od članica nato-a već su formalno ušle u strateška dokumenta. euronews podsjeća na to da upozorenja o mogućem ruskom napadu oko 2029. godine proizlaze iz izvještaja zajedničke procjene prijetnji nato-a iz 2023. godine. taj dokument je sugerirao da bi rusija u roku od tri do pet godina mogla ponovo izgraditi kapacitete za vođenje rata velikih razmjera protiv zapada. prema istraživanju njemačke javne televizije wdr, u analizi su korišteni izviđački sateliti za praćenje ruske proizvodnje naoružanja, obuke i regrutacije, uz snažno oslanjanje na obavještajne podatke. izvještaj je zaključio da rusija do 2028. može okupiti vojsku od oko 1,5 miliona potpuno opremljenih vojnika i time stvoriti pretpostavke za opći napad. to je u nedavnom podcastu detaljno objasnio sigurnosni stručnjak, profesor carlo masala.
masala podsjeća da su 2024. godine njemački ministar odbrane boris pistorius i glavni inspektor bundeswehra carsten breuer usvojili i objavili dodatni izvještaj, ali u pažljivo ublaženoj formi, očito ne želeći dodatno uznemiravati javnost. ipak, sama činjenica da vrhovi vojnih i političkih elita u berlinu otvoreno govore o vremenskom okviru od nekoliko godina za mogući konflikt s rusijom pokazuje da se geopolitička slika evrope dramatično promijenila.
evropske države danas ubrzano povećavaju vojne budžete, stvaraju zalihe municije i nastoje ojačati industriju naoružanja, ali ostaje ključno pitanje – hoće li politička volja, ekonomska snaga i društvena kohezija biti dovoljno jaki da izdrže pritisak potencijalnog dugotrajnog sukoba s rusijom. nakon putinove poruke da bi rat s evropom mogao „brzo biti gotov“, dilema više nije teoretska: rasprava o tome da li je evropa zaista spremna za rat s rusijom postaje jedno od centralnih sigurnosnih pitanja našeg vremena.
👉INFOPOSKOKBRČKO✅️