Međunarodni institut za bliskoistočne i balkanske studije IFIMES iz Ljubljane objavio je analizu uoči samita Evropska unija – Zapadni Balkan koji će 5. juna biti održan u Tivtu, ocjenjujući ovaj događaj kao jedan od najvažnijih političkih trenutaka za budućnost evropskog kontinenta u posljednjoj deceniji.
Prema analizi, Evropska unija se nalazi između dva suprotna procesa. S jedne strane prisutni su institucionalni izazovi i podjele unutar same Unije, dok s druge strane rastu geopolitičke potrebe za stabilizacijom Zapadnog Balkana i istočne Evrope.
Posebnu pažnju izaziva sve češće razmatrana ideja takozvane fazne integracije. Ovaj model podrazumijeva mogućnost da države Zapadnog Balkana postanu članice Evropske unije prije nego što dobiju puna prava odlučivanja, uključujući pravo veta. Zagovornici ovog pristupa smatraju da bi takvo rješenje omogućilo brže proširenje bez dodatnog opterećenja institucionalnog sistema Evropske unije.
U fokusu se našla i inicijativa albanskog premijera Edija Rame i predsjednika Srbije Aleksandra Vučića koji su ranije predložili ubrzani put prema članstvu kroz postepenu integraciju u evropske institucije, jedinstveno tržište i šengenski prostor.
Analiza upozorava da se unutar Evropske unije sve više otvara pitanje prioriteta između integracije Ukrajine i država Zapadnog Balkana. U dijelu evropskih institucija smatra se da je Ukrajina ostvarila značajan reformski napredak uprkos ratnim okolnostima, dok zemlje regiona upozoravaju da takav pristup stvara osjećaj marginalizacije i dodatno slabi povjerenje u proces proširenja.
Njemačka je, prema navodima IFIMES-a, posljednjih mjeseci pojačala zalaganje za vjerodostojnu evropsku perspektivu Zapadnog Balkana. Kancelar Friedrich Merz zagovara ubrzavanje integracionih procesa uz istovremeno insistiranje na reformama, vladavini prava i jačanju institucija u državama kandidatima.
Analiza također ističe da Zapadni Balkan ostaje prostor snažne geopolitičke konkurencije. Rusija i Kina nastavljaju jačati svoj politički i ekonomski uticaj u regionu, dok Sjedinjene Američke Države podržavaju ubrzano uključivanje država regiona u evropske i euroatlantske strukture.
Jedno od ključnih pitanja ostaje budućnost prava veta u Evropskoj uniji. Sve više evropskih političkih i akademskih krugova upozorava da bi zadržavanje postojećeg sistema odlučivanja moglo dodatno usporiti rad Unije nakon eventualnog prijema novih članica.
IFIMES smatra da bi samit u Tivtu mogao predstavljati prekretnicu u definisanju budućeg modela proširenja Evropske unije. Prema njihovoj ocjeni, Evropska unija će morati pronaći ravnotežu između institucionalne efikasnosti i geopolitičke odgovornosti ukoliko želi zadržati kredibilitet politike proširenja.
Zaključak analize je da Zapadni Balkan više nije samo regionalno pitanje, već važan dio šire evropske i globalne geopolitičke slike. Odluke koje budu donesene u narednim godinama mogle bi odrediti ne samo budućnost regiona nego i budući izgled same Evropske unije.
👉infoposkokbrčko✅️